Brand!

Wie hoort ze eigenlijk niet? De (bijna) dagelijks terugkerende, loeiende sirenes van brandweerauto's die zich met volle vaart door de straten spoeden, op weg naar een uitslaande brand. Vreemd genoeg realiseert bijna niemand zich op dat moment ten volle welk drama zich achter zo'n spoedklus van de brandweer kan afspelen. Misschien maar goed ook, Want hoe verpletterend was het nieuws over de gasexplosie in het centrum van Luik waar we vorige week woensdagochtend mee werden gewekt?

Dat uitslaande branden, groot of klein, van alle tijden zijn, toont deze foto uit Herpen. Het is 22 december 1964 en Herpen is in afwachting van de kerst. Plotseling loeit de sirene: brand! De plaatselijke 'spuitgasten' haasten zich naar de kazerne om daarna uit te rukken. Bijzonder was dat dit Ravensteinse kerkdorp na de gemeentelijke herindeling van 1942 zijn eigen brandweer had behouden. Het brandende huis was fors bemeten en zo te zien een boerderij. Welke familie er woonde en welk drama zich hier heeft afgespeeld zullen we misschien wel nooit te weten komen...

Foto: plaatselijke brandweermannen in Herpen aan het werk, 1964

Van Coudewater naar Den Haag?

In 1952 woont Edmée Willemina Broers, kunstschilderes, aan de Haagse Laan van Meerdervoort op nummer 192. Zij deelt het huis met haar broer Hubert, notaris van beroep. Hoe zijn deel van het huis is ingericht weten we niet, maar van haar woonvertrek zijn vier prachtige foto’s bewaard gebleven. Ze laten ons de kamer van alle kanten zien, zodat we precies weten welke spulletjes de toen 76-jarige dame om zich heen verzameld had.

Of iets daarvan ooit een plekje had op Coudewater in Rosmalen zullen we wel nooit kunnen achterhalen, maar de kans bestaat. Want op dat landgoed werd in 1823 jonkvrouw Joanna Jacoba Sara Bowier geboren, de grootmoeder van moeders kant van de twee Broersen. In 1887, als haar man, Antonie Petrus van Beusekom, overlijdt, woont zij in de Vughterstraat in ’s-Hertogenbosch. Na zijn dood is zij kennelijk naar Den Haag verhuisd, want daar overlijdt zij op 18 februari 1912. Ook haar dochter Elisabeth verhuist op enig moment van haar leven vanuit Noord-Brabant naar Den Haag en ook zij sterft daar op een 18de februari, maar dan in 1941.

Wat Edmée en Hubert van hun moeder erven is te lezen in de akte van boedelscheiding die, net als de foto’s, is te vinden in het archief van de familie Broers dat in het BHIC wordt bewaard. De twee krijgen in gezamenlijk bezit onder meer enige percelen hooiland in Empel en Vught, terwijl alle mogelijke waardepapieren worden verdeeld, evenals het porselein. De familiepapieren gaan naar Hubert en Edmée krijgt de antieke kast op voetstuk met koperbeslag. Die valt direct op als je de foto’s van haar kamer bekijkt. Net als het halfronde tafeltje, dat niet genoemd wordt bij de boedelscheiding, maar wel weer te vinden is in de taxatierapporten uit 1941 en 1955, het jaar waarin Edmée overlijdt. Het stijgt in die veertien jaar maar f 30,- in waarde en wordt in 1955 op f 100,- getaxeerd. Het kastje is met zijn f 200,- in 1955 anderhalf keer zoveel waard als in 1941, toen het op f 80,- werd geschat.

Volgens Edmée’s testament blijft de kast in de familie en gaat het tafeltje naar jongvrouw C. Repelaer van Driel die ook twintig boeken van Edmée mag uitkiezen.

Foto: Een kijkje in de huiskamer van Edmée Broers, 1952

De gemiste kans van de iPad...

Steve Jobs van Apple presenteerde deze week zijn nieuwste speeltje: de iPad. Een iPhone had-ie al. De vraag is niet zozeer wat je er wél mee kunt maar meer wat je er níet mee kunt. Mogelijkheden die we een halve eeuw nog niet hadden kunnen bedenken, liggen tegenwoordig voor bijna iedereen binnen handbereik. Toch ontbreekt er iets essentieels aan dit moderne speelgoed...

Ongevraagd word je tegenwoordig op de straat of in de trein op de hoogte gehouden van het liefdesleven van de passerende jeugd. Of je mag meegenieten van hun gedownloade muziek. Want wie gaat nog op pad zonder gsm of mp3-speler?

Hoe anders is dat in 1905. In dat jaar krijgt Veghel een postkantoor mét telefoon. In de tien jaar daarna komen er wel geteld 23 abonnees bij. Dat betekent dat in die beginjaren veruit de meeste mensen gebruikmaken van de telefoon in het postkantoor zelf. Daarmee bel je naar de centrale en de telefoniste die je dan krijgt, verbindt je vervolgens door naar het juiste nummer.

En dit alles gebeurt - let op: nu komt het geniale - in een 'telefoonvertrek' of 'spreekcel'. Dat betekent dat het geluid alleen te horen is voor de mensen die er iets mee te maken hebben! Toch jammer dat de iPad en zo niet zo iets hebben... ;-)

Wil je toch even 'meeluisteren' met het telefoongesprek tussen burgemeester J. Schreven en de Commissaris van de Koningin C. Kortmann? Ga dan naar www.bhic.nl en zie waar die twee het in 1959 over hebben.

Foto: Een kijkje in de telefooncentrale van Reek

Een gelukkige klas in Uden

In de jaren ’20 van de vorige eeuw beschreef de Amsterdamse oud-onderwijzer Theo Thijssen zijn jaren als leerkracht. "De gelukkige klas" heette het boek. De lezer wordt een blik gegund in een beschutte, warme plek voor kinderen uit een Amsterdamse achterstandswijk.

Velen van ons bewaren soortgelijke, goede herinneringen aan de eigen schooltijd. Ook in Uden bestond begin jaren ’60 zo’n gelukkige klas. Met de meester achter zijn tafel, ontspannen lurkend aan zijn pijp. Dat mocht toen nog! En ook de jongens voelden zich zo te zien wel op hun gemak. Ze zullen nu ergens begin vijftig zijn.

Wie herkent de meester of één of meerdere leerlingen op de foto? En over welke school gaat het? Bewaar je ook mooie herinneringen aan je schooltijd (of juist niet)?

Wil je meer verhalen lezen over Uden? Kijk dan eens in ons online geschiedenisboekje van Uden.

Foto: Schoolfoto Uden, 1960

Bernhard, schavuit in Nuland

Vanavond vindt op Nederland 1 helaas alweer de laatste aflevering plaats van "Bernhard, schavuit van Oranje". Het verhaal neemt kijkers vanaf Soestdijk onder meer mee naar Berlijn, Londen, Argentinië en Canada.

Deze dramaserie schetst ons een tijdsbeeld van de wereld van de jaren dertig van de twintigste eeuw tot het begin van de eenentwintigste eeuw. Centraal in de serie staat de toch wel bijzondere levensstijl die Bernhard erop nahield en die menigeen fascineerde. Want, wie gaat er op zijn 92e nog in Zuid-Afrika naar neushoorns en olifanten kijken, of begint z'n ochtend steevast met een glas champagne, een wijntje of pils?

Het BHIC heeft in zijn collectie heel wat mooie foto's van deze vlotte prins, die dagelijks een verse witte anjer in zijn revers stak. Bovenstaande foto is in 1951 gemaakt op het bordes van het gemeentehuis van Nuland. Twee jonge meisjes zijn in totale extase als ze de prins een tuil bloemen mogen geven. Hun kinderen en kleinkinderen zullen deze persoonlijke herinnering nog vaak hebben horen vertellen. Wie zal het zeggen?

Foto: Prins Bernhard bezoekt Nuland en reikt er de wisselprijs uit voor de loterij ten bate van het Anjerfonds, 1951

SMS Shirt naar 5904 voor een jersey

"SMS Shirt naar 5904 om in aanmerking te komen voor een jersey." Had de firma G.J. Eilers & Co. uit Amsterdam een eeuw geleden kunnen SMS’en, dan was dit misschien wel een lokkertje geweest. Want deze leverancier van voetbalspullen en schaatsen had rond 1900 al een telegramadres "Shirt".

De catalogus waaruit dit blijkt, geeft een leuk overzicht van het toenmalige voetbalmateriaal: de shirts, de schoenen, de ballen, zelfs een krijtlijntrekker. En op het gebied van schaatsen zie je dat de ontwikkelingen sinds die tijd niet hebben stilgestaan. Een schaats "Noorsch model" is nog lang geen Noor, en al helemaal geen klapschaats!

Hulp hapert niet alleen in Haïti

Het is een schrijnend voorbeeld na de verwoestende aardbeving in Haïti: hulpgoederen staan klaar maar bereiken diegenen die dat 't hardst nodig hebben maar mondjesmaat. Na een ramp wil het soms misgaan met de hulp. Kijk naar Langenboom in augustus 1925. Terwijl het dorp na een stormramp in puin ligt, gaat de meeste aandacht naar een ander dorp: Borculo.

Niet dat daar de schade groter is (in tegendeel, menen de inwoners van Langenboom en enkele journalisten) maar de burgemeester van Borculo heeft directe lijntjes naar de Eerste Kamer. En dat betekent dat koningin Wilhelmina (en met haar de landelijke pers) in mum van tijd naar het Gelderse dorp afreist, terwijl Langenboom zwaar getroffen in alle stilte haar wonden likt.

Als Wilhelmina na een week toch ook Brabant bezoekt, krijgt ze een kort verslag van de gebeurtenissen met Langenboomse tongval: "Ut het 'r gespurrierd, mijnheer de koningin."

Wie wil weten waarom in 1985 toenmalig landbouwminister Gerrit Braks in Langenboom een monument voor deze ramp onthult, leest verder op Waar Gods' zweep het hardst knalde.

Foto: Bewoners nemen de schade op, kort na de storm in Langenboom